'Aasgierfondsen' weer op jacht naar schuldrijke bedrijven

De zogeheten 'distressed debt'-investeerders zijn weer actief in Nederland. Ze werden voor het laatst gesignaleerd in 2002 en 2003.

Toen knapte de internet- en telecomballon en moesten bedrijven als Getronics en Versatel door hun hoge schulden  herstructureren.

Gespecialiseerde investeerders verwachten hoge rendementen door te beleggen in schuldpapier noodlijdende bedrijven. De afgelopen jaren hadden deze 'aasgieren' weinig mogelijkheden. De economie draaide prima tot de kredietcrisis. Maar nu veel bedrijven in een neerwaartse spiraal zitten, verwachten ze een gouden periode.

'De mogelijkheden zijn onwaarschijnlijk groot', aldus Frits Prakke, partner bij het Britse Alchemy Special Opportunities Fund, dat euro300 mln beheert. Prakke, die in heel Europa actief is, kijkt ook naar Nederlandse bedrijven.

Kandidaten

'Er komt een zware recessie en een golf van financiële probleemsituaties bij bedrijven die zijn weerga niet kent', zegt Gertjan Koomen, die tot voor kort de in de handel in 'distressed debt' gespecialiseerde afdeling van JPMorgan in Londen leidde. Koomen was voor de bank actief bij de herstructureringen van Getronics en Versatel. Nu werkt hij aan een eigen fonds en kijkt hij ook weer naar Nederland.

Bedrijven die in kringen van deze beleggers rondzingen als mogelijke investeringskandidaten zijn onder meer chipmaker NXP, tv-producent Endemol en retailers Hema en Maxeda. Deze bedrijven zijn door private equity met veel schuld gekocht.

Kredietbeoordelaar Moody's denkt dat 12,5% van de Europese bedrijven met een kredietstatus lager dan BBB dit jaar niet aan zijn verplichtingen zal kunnen voldoen. Vorig jaar was dat 1,3%.

Defaults historisch hoog

Deze golf van wanbetalingen (defaults) zal in 2010 en 2011 historisch hoog zijn. Volgens Alchemy hebben Europese bedrijven voor de kredietcrisis onder meer euro 600 mrd aan hoogrentende obligaties (zoals 'junk bonds') uitgeven, met name om overnames te financieren. Prakke: 'Wij verwachten dat er de komende vier à vijf jaar op 50 tot 75% van deze kredieten betalingsproblemen ontstaan.'

Beleggers in 'distressed debt' kopen op de tweedehandsmarkt de obligaties en leningen van deze probleembedrijven. Vaak is een herstructurering nodig, waarbij ze hun schuldpapier eventueel in aandelen omzetten. Als het bedrijf weer gezond is, stappen ze uit.

Lucratief

Dat kan lucratief zijn. De beleggers die in 2002 een groot deel van de schuld van euro 1,7 mrd van het in financiële problemen geraakte Versatel kochten, betaalden 25 tot 30% van de nominale waarde. Bij de herstructurering kregen ze in ruil voor de schuld euro 340 mln cash en 80% van de aandelen. De koers van het aandeel Versatel verzesvoudigde daarna. De inleg van beleggers als JPMorgan ging zes à zeven keer over de kop.

Er zijn ook grote valkuilen. De timing van de belegging is een belangrijke. Het Amerikaanse private equity-huis Apollo dacht vorig jaar een goede prijs te betalen voor een lening aan Lyondell Basell. Apollo kocht het krediet van $ 2 mrd in april 2008 van Citigroup voor 80% van de nominale waarde.

Valkuilen

Maar sinds Lyondell Basell vorige week uitstel van betaling heeft aangevraagd omdat het chemiebedrijf zijn schuld van euro 26 mrd niet meer kan dragen, is de marktwaarde van het krediet gezakt tot 40% van de nominale waarde.

'Apollo is te vroeg ingestapt', zegt een belegger die anoniem wil blijven. Zo zijn er meer - investeerders Cerberus, Blackstone en TPG hebben vorig jaar ook stapels bankleningen gekocht. 'Ik heb dat altijd een domme zet gevonden.'

Hoewel de kredietcrisis al anderhalf jaar duurt, begint de reële economie de gevolgen nu pas te voelen. Sommige van de meer ervaren spelers zijn tot voor kort vooral aan de zijlijn blijven staan. Alchemy zat voor de implosie van Lehman Brothers half september nog voor 75% in cash, zegt Prakke. Pas in november is het fonds meer gaan investeren.

Munitie

Veel fondsen verzamelen nog munitie. Een van de grote spelers, het Amerikaanse Oaktree Capital Management, dat ook in de herstructurering van Getronics belegde, startte onlangs een nieuw Europees fonds van euro 1,8 mrd. Alchemy werkt aan een tweede fonds.

Een reeks specialisten van handelsafdelingen (prop desks) van banken zijn voor zichzelf begonnen. Veel zakenbanken die van oudsher actief zijn in dit segment, zoals Deutsche Bank, JPMorgan en Merrill Lynch, moesten door de bankencrisis hun activiteiten op dit gebied sterk terugschroeven.

Gertjan Koomen, die zeven jaar bij JPMorgan werkte en daar een gemiddeld rendement behaalde van meer dan 30% per jaar, is onlangs met vier collega's het fonds Sothic Capital begonnen. Hij verwacht in maart te gaan investeren.

Institutionele beleggers hebben interesse. Alpinvest, de private equity-tak van pensioenfondsen ABP en Zorg en Welzijn, zei onlangs zijn beleggingen in 'distressed debt'-investeerders flink op te schroeven. De strategie is nu 'buitengewoon aantrekkelijk', aldus Alpinvest.