'Cultuur ons-kent-ons en het gunnen is risico in vastgoed'
De vastgoedwereld heeft een ons-kent-ons-probleem. Zonder hechte relaties is het onmogelijk om succesvol te zijn in het onroerend goed. Te nauwe relaties vormen ook het grootste risico voor integriteitsschendingen. Kwaadwillenden kunnen gemakkelijk 'vrienden in het kwaad' vinden.
Dat blijkt uit een onderzoek naar de perceptie van 500 vastgoedprofessionals over de eigen wereld. Het onderzoek is uitgevoerd door hoogleraren Tom Berkhout en Ronald Jeurissen van Nyenrode Universiteit.
Aanleiding voor de enquête zijn enkele geruchtmakende onderzoeken naar vastgoedfraudes. De bedrijven die het onderzoek sponsoren willen vastgoedprofessionals betrekken bij het debat over het aanscherpen van integriteit in de Nederlandse vastgoedwereld.
Hechte relaties met marktpartijen zijn volgens de onderzoekers 'onontbeerlijk' om informatie te bemachtigen. Berkhout: 'Informatie is cruciaal in het vastgoed. De prijsvorming is slechts beperkt transparant. Elk object is uniek. Gevolg is dat er flinke bandbreedtes in waarderingen kunnen voorkomen, alhoewel dat in de institutionele wereld meevalt. Dat zal niet snel veranderen.'
Berkhout en Jeurissen zeggen dat deze situatie in de hand werkt dat insiders met veel marktinformatie hun voordeel halen door tussen deals te gaan zitten. Helemaal gesloten is het circuit volgens hen niet. Berkhout: 'Je kan een netwerk opbouwen op congressen, evenementen en via opleidingen.'
Jeurissen zegt dat integriteit bescherming moet bieden aan nieuwe kwetsbare marktpartijen. 'In de vastgoedwereld is een verschuiving van elite naar democratisering gaande. Integriteit en transparantie is dan cruciaal.'
Behalve de ons-kent-ons-cultuur wordt ook het elkaar iets gunnen als een grote risicofactor gezien door de respondenten.
Dat in de cultuur van gunnen een groot risico schuilt, toont ook de vastgoedfraudezaak rond Philips Pensioenfonds en Rabo aan. Het woord gunnen staat centraal in het enige persbericht dat justitie uitbracht in 2007 over de zaak. Het OM schreef dat (ex-)directeuren 'omvangrijke bedragen ontvingen voor het gunnen en de afwikkeling van grote bouwprojecten en bij de afhandeling van grote onroerendgoedtransacties'.
Berkhout wil er als vooraanstaand medewerker van de Belastingdienst weinig over kwijt. Wel zegt hij: 'Je wordt meestal niet zomaar iets gegund. Het gunnen is niet gratis. Voor wat hoort wat, leeft sterk in de vastgoedwereld.'
Berkhout onderstreept tegelijkertijd dat het onderzoek laat zien dat de meeste vastgoedprofessionals (69%) vinden dat dure cadeaus en klanten fêteren niet nodig zijn voor succes. De vastgoedfraude mag een smeergeldzaak van ongekende omvang zijn, de Nederlandse vastgoedwereld kent geen corrupte cultuur, zo menen vastgoedprofessionals. Crimineel handelen komt 'zeer weinig voor'.
Wel is er wantrouwen. Vooral financieel succesvolle mensen en makelaars en handelaren worden een minder hoge integriteit toegedicht door derden.
De onderzoekers zien het als positief dat de respondenten aangeven dat integriteit vooral een eigen verantwoordelijkheid is. In toezichthouders, opsporing en de politiek heeft men weinig vertrouwen. Een bereidheid om in de eigen organisatie meer aan integriteitsbeleid te doen is er niet. 'Toch proef ik in de markt dat sommige partijen een stap willen maken', zegt Berkhout, die het rapport vandaag presenteert op een seminar.
Top vijf integriteitsbreuken
Te nauwe relaties onderhouden met zakelijke partners
Misbruik positie in organisatie voor eigen voordeel
Liegen tegen leidinggevende of misleiden van baas
Met derden vertrouwelijke bedrijfsinformatie bespreken
Collega's benadelen om er zelf beter van te worden
Om reacties te kunnen plaatsen moet u ingelogd zijn. Ga naar 'Mijn FD' om in te loggen.
