Richtingenstrijd rentemarkt

Een tweerichtingenstrijd speelt zich af op de handel in staatsleningen. Dit is na de derivatenhandel verreweg de grootste financiële markt. Gelovers in het Japan-model die denken dat met name de eurozone naar oosters voorbeeld een jarenlange deflatie staat te wachten, voorzien een lagere rente en daarmee een koersstijging van de obligaties in 2010.

De optimisten die een economisch herstel en een daarmee gepaard gaande inflatie voorzien, houden het op een hogere rente en daarmee dalende koersen - de rente en obligatiekoersen bewegen spiegelbeeldig.

Die stammenstrijd zorgt voor een aarzeling op de markt waar de barometerrente, die van tienjarige staatsleningen in ankerland Duitsland, op het einde van het jaar tussen 3,10% en 3,2% schommelt (begin 2009: 2,95%).

Griekenland

Tweespalt is er ook over Griekenland. De twijfels over de soliditeit van het land van de antieke tempels en de olijven gaat de laatste weken als een schokgolf door de euro-obligatiemarkt. Tot dusver wordt het als een geïsoleerd geval gezien, waarbij de rente-opslag voor Griekse leningen tegenover ankerland Duitsland tot 2,5% is opgelopen, wat ongekend veel is en doet denken aan tijden van voor de invoering van de euro.

Sceptici vrezen dat de crisis rond Griekenland ook gaat uitstralen op andere minder kredietwaardige landen in het eurogebied. Portugal is zo'n land dat volgens de Amerikaanse kredietbeoordelaars Moody's en Standard & Poor's ook een zwakke stee is. Italië, met de grootste staatsschuld in de eurozone en daarmee na Duitsland een van de meest actief verhandelde landen, dreigt ook veel meer rente te moeten betalen als het land geld wil lenen. Hetzelfde geldt voor Spanje, met een door de problematische huizensector verzwakte economie.

Kredietstatus

Nederland doet het goed. Eind 2008 gaf het Agentschap, het directoraat van Financiën dat de staatsschuld beheert, aan dat het Nederlandse kapitaalmarktberoep in 2009 fors zou stijgen naar euro 48 mrd. De markt schrok dat Nederland zo veel zou lenen in combinatie met angst voor de kosten van de steunoperaties van de Nederlandse banken. Vervolgens kwamen verlaagden kredietbeoordelaars in februari van dit jaar de kredietstatus van Ierland en Spanje, waardoor angst beleggers naar het veilige toevluchtsoord Duitsland dreef. De renterisico-opslag van veel landen, waaronder van Nederland, liep flink op. Op dat moment moest minister Wouter Bos van Financiën 0,8% meer rente betalen voor zijn leningen dan zijn Duitse collega.

Het winstherstel van het Amerikaanse bankwezen dat medio maart 2009 duidelijk werd, haalde die angst deels weer weg bij beleggers. Ook Nederland kon daarvan profiteren. De recente aankondiging van Agent Erik Wilders dat hij in 2010 voor euro 50 mrd uit de kapitaalmarkt gaat halen - exclusief aflossingen en rente-uitkeringen die hij aan de markt betaalt - viel beleggers mee. Nederlandse staatsleningen bewegen zich nu weer dicht in de buurt van Duitse, met een risico-opslag van 0,5% tot 0,25%. In november kwam de liquiditeit op de markt voor staatsleningen weer in de buurt van de eerste helft van 2007, de periode voor de kredietcrisis. Door Griekenland verslechterde die verhandelbaarheid in december echter weer. Beleggers hopen dat dit beeld zich in januari zal verbeteren.