Banken en beleggers willen af van staatsobligaties uit olijflanden

Nederland weet zich goed staande te houden in de storm die momenteel over de Europese obligatiemarkten raast. Minister Bos heeft aan het begin van deze week een tienjarige lening uitgegeven. Deze gloednieuwe lening van euro 6 mrd heeft slechts een minimale basispunt (0,01%-punt) moeten inleveren vergeleken met een in looptijd vergelijkbare lening van Duitsland.

Duitsland wordt als het meest veilige land beschouwd dat altijd zijn verplichtingen nakomt. Leningen van het land zijn de standaard in de markt. De risico-opslag wordt gerekend in basispunten bovenop de Duitse rente.

Grote onrust

Met tienjaarspapier lag Nederland er 30 basispunten (0,30%-punt) boven, als een rentetechnisch aspect - 'het yieldcurve-effect' door de langere looptijd van de Nederlandse lening - wordt meegenomen.

Ter vergelijking: Griekenland lag met tienjaarspapier 3,46%-punt boven Duitsland. Het land van de olijven is schuldig aan de grote onrust die sinds het begin van dit jaar greep heeft gekregen op de handel in eurostaatsleningen. Zelfs de euro heeft eronder te lijden.

Afkerig

Het enorme Griekse begrotingstekort van 13%, het grootste in de eurozone, het tekort aan geld en het feit dat het land op zijn zachtst gezegd niet de gehele waarheid heeft verteld wat betreft de omvang van het overheidstekort, hebben beleggers afkerig gemaakt van Griekse staatsschuld.

'Partijen die wilden profiteren van Griekenland hebben vorig jaar al posities ingenomen, onder meer door verzekeringscontracten te kopen op obligaties van het land in de hoop ze met winst te kunnen doorverkopen', zegt Gianluca Ferrara van het arbitragefonds Omicron. Het fonds profiteert van inefficiënties in de eurostaatsleningenmarkt. Het fonds komt in actie om te profiteren van vreemde renteverschillen tussen landen, afwijkingen in de vorm van de rentecurve (de denkbeeldige lijn die rentes van verschillende looptijden met elkaar verbindt) en verschillen tussen de prijzen van obligaties en de derivaten daarop (futures).

Aanval

Handelaren zien momenteel geen hedgefondsen optreden in Griekenland of Portugal, 'hoewel dit het tijdstip zou zijn om een aanval te doen op het eurostelsel', aldus een handelaar. Eerder zijn de hedgefondsen Pivot Capital Management, Hayman Capital en North Asset Management gesignaleerd bij handel in Griekse staatsleningen.

'Met Griekenland lijkt het op indertijd IJsland. De wolven pakken het zwakste dier uit de kudde', zegt Asgeir Jonsson tegen deze krant. Hij is auteur van het boek Why Iceland? over de financiële ondergang van het eiland. Hij was indertijd hoofdeconoom van de failliet gegane Kaupthing Bank die later een doorstart heeft gemaakt.

Dynamiek

Jonsson noemt wel een verschil. 'Bij IJsland was het de private sector. De overheid had geen tekort. Bij Griekenland is het overheidstekort de schuldige.'

Bij Griekenland heeft de reactie van de markten een eigen dynamiek gekregen, die nauwelijks te stuiten was. De afgelopen week is Griekenland wel uit het hart van de storm geraakt en lijkt een bodem in de rente te zijn bereikt.

Looptijden

Het zijn vooral de korte looptijden die worden geraakt. Banken en vermogensbeheerders proberen het bedrag dat in landen als Griekenland, Spanje en Portugal is belegd te minimaliseren en toch de winstpotentie van de rente in die landen te handhaven. Dit kan door korte leningen te verkopen en met een kleiner bedrag op te schuiven naar langere looptijden. De koersbewegingen van lange leningen zijn door hun rentetechnische karakter veel groter dan van korte, waardoor het totale renteprofiel wordt gehandhaafd.

Bovendien zitten veel banken in de eurozone ruim in hun liquide middelen door het noodhulpbeleid van president Trichet van de Europese Centrale Bank (ECB). Die liquide middelen, die zeer goedkoop van Trichet worden betrokken, zetten zij uit in kortlopende leningen van landen aan de periferie van de eurozone, waar de hoogste rentes gelden. Zij zijn nu enerzijds bang voor verliezen en anderzijds bang dat Trichet zijn ruimhartige beleid gaat aanpassen. De banken proberen allemaal de uitgang te vinden, terwijl eindbeleggers zich niet laten zien als kopers. Ook de grote zakenbanken als UBS, Deutsche Bank, Goldman Sachs en Société Générale, die de handel domineren, zijn bang met een winkeldochter te blijven zitten en geven hele slechte prijzen af waartegen zij zaken willen doen. In een dergelijke angstmarkt vallen koersen van obligaties snel naar beneden, waardoor de rente stijgt. Obligatiekoersen en rentes bewegen tegengesteld.