De wellustige leider

Van veel leiders is bekend dat zij beschikken over een goed ontwikkeld driftleven. We zeggen dan dat niets menselijks hen vreemd is. Het lijkt er echter op dat machthebbers meer seksuele lusten hebben dan wat gemiddeld menselijk is.

De wellust van een machthebber is niet hetzelfde als machtswellust. Meestal is het niet de machtuitoefening zelf waarmee de leider zijn lusten zoekt te bevredigen - hoewel die voor sommigen wel een erotische lading kan hebben. Daarnaast is het ongetwijfeld waar dat macht erotiseert, wat menig leider weet te waarderen.

Macht zelf bevredigt zeker een behoefte. Leiderschap krijg je niet zoals je de griep kunt krijgen. Leiderschap en macht moet je verwerven, daar moet je je best voor doen. En als je het eenmaal hebt, kost het heel veel moeite om het weer los te laten. Pluche plakt.

Maar machtswellust is van een andere orde, het dient geen ander doel dan bevrediging van de leider zelf. Daarmee is het asociaal, vernederend en bijna altijd contraproductief. Het komt zeker voor - en niet alleen bij sadistische Afrikaanse dictators - maar is beslist niet kenmerkend voor grote leiders.

Dit in tegenstelling tot de erotische spanning. John F. Kennedy had niet alleen een affaire met Marilyn Monroe, volgens biografen had hij tijdens zijn presidentschap tientallen buitenechtelijke intermezzo’s. Ook Bill Clinton had moeite om het bij het ambt alleen te houden.

Frans Swarttouw, president-directeur van Fokker toen het bedrijf nog zelfstandig vliegtuigen maakte, was een gekend liefhebber van de liefdesjacht. Van hem is de uitspraak dat als je niet regelmatig een vrouw verleidde, je nooit een goede verkoper kon zijn. Of hij ook geloofde in vrouwelijke verkopers weet ik niet. De lijst van rokkenjagende leiders is eindeloos en ook hedendaagse CEO’s zijn ‘veel met het onderwerp bezig’.

De zonde Luxuria lijkt vooral het effect van testosteron, meestal aangeduid als het mannelijke geslachtshormoon. Zowel vrouwen als mannen hebben het in hun lichaam, alleen mannen in duidelijk hogere doses. Testosteron heeft een functie in de ontwikkeling van geslachtskenmerken en spierkracht, het leidt tot energiek voelen, optimisme en vrolijkheid, socialer en assertiever gedrag en bepaalt hoeveel zin we in seks hebben.

De gedragsmatige effecten zijn dus precies de eigenschappen die helpen om een positie van leiderschap te verwerven en goed uit te voeren. Wellicht onderscheiden leiders zich dus vooral door hun hoge testosteronspiegel. Het zijn sociale, ondernemende en energieke lieden die als bijeffect een bovengemiddelde zin in seks hebben.

Het hangt af van hoe deze leiders hun lustgevoelens weten te kanaliseren maar ook van je eigen opvattingen of je dit een hoofdzonde wilt noemen. Rolling Stone Keith Richard zong hierover ooit: ‘Being hungry… it ain’t no crime.’


Psycholoog Arjan Eleveld, algemeen directeur van organisatieadviesbureau LTP, schrijft wekelijks een column over leiderschap