Lui leiderschap

Acedia, gemakzucht of vadsigheid, is één van Dante’s hoofdzonden en werd al in de Middeleeuwen gezien als een belangrijke bron van ellende. Ook toen was er sprake van arbeidsethos. De zwoegende mens deugt, een jantje-van-leiden niet. Deel 6 in een serie.

Onder de bestuurders van grote bedrijven ken ik geen luiaards. Wel veel workaholics. Directeuren die vlak voor hun vakantie tot drie uur ’s nachts doorwerken en gestrest op reis gaan.

Managers die écht zeventig uur per week werken en dat liever geheim houden, omdat de familie alleen maar negatief is over dit onvermogen tot het stellen van de juiste prioriteiten.

Eerder deze week sprak ik de overigens zeer ontspannen ogende Feike Sijbesma, de nieuwe bestuursvoorzitter van DSM, die bekende de helft van zijn zomervakantie te hebben opgeofferd voor de halfjaarcijfers en twee belangrijke projecten. Hij is beslist geen uitzondering.

Eindverantwoordelijkheid bij een grote onderneming stelt zeker hoge eisen. Toch is het de vraag wat eerst kwam, de kip of het ei, de baan of het harde werken. In grote bedrijven moet je, als je carrière wilt maken, inzet en doorzettingsvermogen tonen. Talent alleen is onvoldoende, je moet zichtbaar zijn, er altijd staan.

Op die manier kweek je mensen aan de top die een hoog plichtsbesef hebben en hard werken tot hun motto hebben gemaakt. Opvallend genoeg hebben directeuren het altijd druk. In tijden van groei of grote reorganisaties, maar ook wanneer de business rustig verloopt. Opeens vinden ze details belangrijk die daarvoor nauwelijks in beeld kwamen.

In de handel is dat anders. De lijst van rijkste Nederlanders wordt vooral bevolkt door lieden die hun fortuin niet vergaarden door hard te werken maar door de juiste sector te kiezen en slimme deals te sluiten.

Deze succesvolle zakenmensen hebben voldoende tijd voor luieren, recepties en partijen. En natuurlijk voor het voortdurend speuren naar een nieuwe kans of interessante transactie.

Als leiders van grote ondernemingen zouden deze dealmakers waarschijnlijk vooral brokkenmakers zijn. Maar het is de vraag of die hardwerkende topman wel zo effectief is. Uiteindelijk gaat het er bij leiderschap om dat je anderen aanzet tot betrokkenheid en inzet. Niet dat je alles zelf doet en het hardste werkt van iedereen.

In veel organisaties klagen medewerkers over de onzichtbaarheid van hun leidinggevenden. Managers hebben te weinig aandacht voor hun mensen en geven ze onvoldoende waardering en steun.

Tegelijkertijd klagen leidinggevers over het feit dat hun medewerkers zoveel aandacht vragen. Door alle drukte van het gewone werk komen ze er niet toe die te geven. In dergelijke situaties verliest iedereen: de medewerkers zijn ongemotiveerd en doen steeds minder, de managers zijn teleurgesteld en doen steeds meer.

Gemakzuchtige managers doen het anders. Het vraagt overigens wel intelligentie en delegatietalent om een gemakzuchtige leidinggevende te zijn. Als je succesvol wilt zijn maar ook weinig wilt werken, zul je je moeten beperken tot de echte hoofdlijnen. Je moet anderen het werk toevertrouwen en ze daarom voor je zien te winnen.

En dan wint iedereen: medewerkers worden gemotiveerd door het verkregen vertrouwen, de manager heeft tijd om afstand te nemen, aandacht te geven en alert te zijn op kansen.

Acedia is dan weliswaar één van de klassieke hoofdzonden maar, indien gecombineerd met betrokkenheid en intelligentie, is die voor leiderschap eerder een deugd dan een zonde.

Psycholoog Arjan Eleveld, algemeen directeur van organisatieadviesbureau LTP, schrijft wekelijks een column over leiderschap