Blunderen voor beginners

Miscommunicatie en zelfoverschatting zijn de grootste valkuilen voor young professionals. Vijf carrièremakers openhartig over de grootste blunder uit hun loopbaan.

Mathijs Ploumen (31), projectmanager e-business bij Sabic Europe, dacht dat hij wel even kon benoemen wat er mis was in zijn nieuwe organisatie en hoe die problemen opgelost konden worden. Zijn nieuwe baas waardeerde Ploumens adviezen echter minder dan hij had gedacht.

Wat is de grootste blunder uit je carrière tot nu toe? Uit een steekproef onder 120 deelnemers aan de FD MBA Career Challenge blijkt dat young professionals vooral de mist ingaan bij het beoordelen van de eigen kwaliteiten: ze overschatten zichzelf, of denken juist te slecht over hun kennis en kunde. Bijna twintig procent geeft een voorbeeld dat hiermee te maken heeft. Anderen maakten een uitglijder omdat ze het politieke krachtenveld negeerden of verkeerd inschatten. Of ze verlieten – zo bleek dan achteraf – hun werkgever om de verkeerde redenen.

Mathijs Ploumen blikt terug op zijn onfortuinlijke adviezen: ‘Ik kwam van een bedrijf waar alles snel werd geregeld en ging naar een bedrijf waar elke stap grondig werd overdacht. Toen ik problemen herkende die ik al eerder was tegengekomen, zei ik dat ze het gewoon zo en zo moesten aanpakken.’ Het gevolg was veel weerstand voor Ploumen waardoor de kersverse projectmanager het eerste halfjaar minder gedaan kreeg bij zijn nieuwe collega’s dan hij had verwacht.

Scoringsdrang

Ploumen heeft wel een verklaring voor zijn ‘beginnersblunder’: ‘Als je een enorme drive hebt, snel wilt groeien en succes nastreeft, dan vergeet je dat een ander bedrijf ook een andere cultuur en andere mensen met zich meebrengt.’

Wild enthousiasme en scoringsdrang speelden ook Sjoerd van Esch (36) parten toen hij in 1994 de opdracht kreeg het Randstedelijk gebied voor het Belgische biermerk Palm te winnen. ‘Ik richtte me uitsluitend op het binnenhalen van klanten, zonder te luisteren naar hun wensen. Ik was alleen maar bezig met het verspreiden van de boodschap: je moet toch echt dit bier schenken.’ Hierdoor ben ik helaas klanten misgelopen.’
 
Bang om fouten te maken

De ervaringen van John Vollenbroek, organisatieadviseur gespecialiseerd in foutenmanagement, sluiten aan bij de resultaten van de steekproef. ‘Veel jonge hbo’ers en academici denken dat ze zichzelf moeten bewijzen, geen fouten mogen maken en snel successen moeten boeken.’

Dat uit zich volgens hem vaak in een als arrogant waargenomen vorm van communicatie. ‘Die communicatie beperkt zich tot scherp verbaal zijn, tot debatteren. Dat is heel typerend voor de studietijd. Maar in het bedrijfsleven tref je ook collega’s die hier helemaal niet van houden en denken: als jij het zo goed weet, zoek je het zelf maar uit.’

Een typische beginnersfout dus, aldus Vollenbroek. ‘Bepaalde sociale vaardigheden ontbreken bij starters nog. Hierin word je namelijk in de meeste studies niet geschoold. Net zomin als in de macht- en statusspelletjes op de werkvloer.’

Young professionals ontwikkelen overigens wel steeds vroeger deze vaardigheden: ‘Het aantal klachten over deze groep neemt af. Vaak zijn ze door hun bijbaantje al “ontgroend”.’


Word geen gebruiksvoorwerp

Waar de een alles denkt te weten, heeft de ander juist wat meer vertrouwen nodig in zichzelf. Neem Wytske Postma (30). Ze stelde zich te lang te bescheiden op tijdens bijeenkomsten, omdat ze niet in haar eigen kwaliteiten geloofde. Tijdens een lezing over het belobbyen van de Tweede Kamer, steeg haar kennis uit boven die van de spreker. Toch hield ze haar lippen stijf op elkaar. ‘Ik wilde me niet te aanwezig opstellen. Daar zit de groep niet op te wachten, dacht ik.’ Dat ze een verkeerde inschatting maakte, hoorde ze na afloop van een medecursist met zo’n dertig jaar werkervaring. ‘Toen hij erachter kwam dat ik meer wist over het onderwerp, zei hij dat ik me eigenlijk heel asociaal had opgesteld. Ik had namelijk informatie achtergehouden waar anderen op zaten te wachten.’

Foutenmanagement-deskundige Vollenbroek: ‘Duidelijk maken wat je weet en doet, wordt door haar verward met opscheppen of blazen. Dat zie je met name bij vrouwen. Het is wel zaak deze eigenschap te veranderen: voor je het weet ben je een gebruiksvoorwerp.’

Hakken in het zand 

Inmiddels weten deze young professionals beter, zeggen ze. Ploumen gaat niet meer zomaar door waar hij bij zijn vorige organisatie was gebleven. ‘Afgezien van de totaal andere bedrijfscultuur was ik vergeten dat je de status die je in je vorige baan hebt opgebouwd, niet meeneemt naar je nieuwe werkgever. Die zelfverzekerdheid kan als concurrentie worden ervaren. En ja, dan gaan ze al snel met de hakken in het zand.’

Van Esch weet nu dat een goed doordacht verkoopproces en het scheppen van randvoorwaarden voor de klant belangrijker zijn dan een snelle verkoop. ‘Je moet naar feedback luisteren en langdurige relaties nastreven in plaats van snel willen scoren.’

Postma zegt meer wat ze denkt. ‘In kleine maar ook in grote verbanden. Als ik ideeën heb, dan leg ik ze voor.’ En met succes, aldus de inmiddels managing director van Webrep Associates.

Mailen: levensgevaarlijk

En heel aparte categorie blunders vormen de communicatiefouten. Maar liefst 17 % van de deelnemers ging hiermee soms uitermate pijnlijk de mist in. Vooral e-mail blijkt een levensgevaarlijk medium.

Zo stuurde een 36-jarige business consultant die niet met haar naam in de krant wil, een e-mail door naar een collega met daarin de opmerking dat de klant ‘weer eens een antwoord wenste op een onzinnige vraag’.

Haar collega zag deze opmerking echter over het hoofd en stuurde de mail integraal door naar de klant. ‘Ik zat destijds flink in de rats dat de klant boos zou worden of nog erger, weg zou lopen.’ Dit gebeurde niet, de ontvanger kwam niet terug op het incident, maar liet de nog groene business consultant met het schaamrood op de kaken wel even zweten.

Digitale blunders

Volgens Vollenbroek gaat het vaak mis als mensen tijdens het mailen worden gestoord. ‘Dan vergeet je bepaalde stappen te zetten.’ Dat overkwam ook Eva de Mooij (27), werkzaam bij Conquaester Consulting. Terwijl op de achtergrond in een conference call de afdelingsstrategie werd uiteengezet, mailde zij haar kanttekeningen bij de strategie naar haar favoriete collega. Tenminste, dat dacht ze. Omdat de naam van de hoogste baas in de Verenigde Staten geregeld de revue passeerde, stuurde ze de mail niet naar haar collega maar naar deze baas. ‘Ja, heel stom, ik had die naam in mijn hoofd en voordat ik het wist, was de mail verzonden.’

Vollenbroek: ‘Uit ervaring weet ik dat bijna 60 procent van de werknemers wel eens naar de verkeerde persoon mailt. Een e-mail versturen zonder bijlagen gebeurt nog vaker: dat is bijna 100 procent. Een echte beginnersblunder is het dan ook niet te noemen.’

Hij heeft één oplossing om mailfouten te voorkomen. ‘Voer vaste gewoonten in. Bedenk een vaste manier om je mail te verzorgen. Begin bijvoorbeeld met de bijlagen.’
Voor De Mooij liep het voorval overigens met een sisser af. Na haar digitale blunder mocht ze twee uur lang met haar baas van gedachten wisselen over de strategie. ‘Hij kon er wel om lachen. Bovendien had ik volgens hem wel een punt en was hij heel blij met ‘dit soort inzichten’.’

Laat je helpen

Maar ook als de blunder wel negatieve consequenties heeft, is fouten maken niet erg, zegt Vollenbroek. Mits mensen ze op tijd erkennen en zich laten helpen en informeren. ‘Jonge werknemers denken altijd dat ze geen fouten mogen maken maar bedrijven kijken daar vaak helemaal niet naar. Een bedrijf let op hoe snel iemand leert en zijn eigen missers inziet.’