Close menu
 
Favoriet Economie & Politiek

Frankrijk bedreigd door rood gevaar?

  • Olivier van Beemen
François Hollande Reuters

De linkse presidentskandidaat Francois Hollande heeft weinig ruimte voor een radicale koers.

‘I am not dangerous’, zo verzekerde de Franse presidentskandidaat François Hollande zijn Britse toehoorders direct na aankomst van de Eurostar- trein op station St Pancras in Londen eind vorige maand. ‘Ik ben naar Londen gekomen om te zeggen dat de financiële wereld in dienst moet staan van de economie en rijkdom moet creëren, maar zich niet moet verrijken ten koste van de reële economie.’

Hiermee probeerde hij zijn eerdere uitspraak te nuanceren dat de financiële sector zijn grootste tegenstander was (en dus niet president Nicolas Sarkozy). Niet iedereen in the City raakte overtuigd van de goede bedoelingen van Hollande en de conservatieve premier David Cameron, die net als bondskanselier Angela Merkel zijn steun uitsprak voor Sarkozy, weigerde hem te ontvangen.

Als de kandidaat van de Parti Socialiste (PS) op 6 mei tot president wordt gekozen, krijgen Franse financiële instellingen te maken met aanzienlijk meer regelgeving. Banken moeten hun activiteiten in belastingparadijzen staken, ‘giftige producten die speculanten verrijken maar de economie bedreigen’ worden verboden, er komt een strikte scheiding tussen consumentendiensten en speculatieve activiteiten (vergelijkbaar met de Glass-Steagall-wet die tot 1999 gold in de VS) en banken gaan 15% extra over hun winst betalen. De taks op beurstransacties, die Sarkozy al aankondigde, wil Hollande flink uitbreiden.

Bijdrage van grote bedrijven

De linkse kandidaat is verder van plan een reeks belastingverhogingen door te voeren ter financiering van zijn programma, inclusief de gedeeltelijke terugkeer naar de pensioengerechtigde leeftijd van 60 jaar. Een belangrijke bijdrage moet komen van grote bedrijven, die meer vennootschapsbelasting moeten afstaan (het mkb juist iets minder), maar de zwaarste offers zullen worden gevraagd aan (rijke) huishoudens. De huidige hoogste belastingschijf van 41% gaat naar 45% en daarbovenop komt een topschijf van 75% voor jaarinkomens boven de € 1 mln.

Daarbij annuleert Hollande de regeling van belastingvrije overuren en de verlaging van de vermogensbelasting en successierechten, stuk voor stuk maatregelen van Sarkozy. En beleggers zullen voortaan dezelfde (hogere) tarieven moeten betalen over inkomsten uit kapitaal als over inkomsten uit werk. Dat voorstel maakt sowieso grote kans op uitvoering, aangezien ook Sarkozy dat voornemen heeft.

Belastingplafond

Hollande leek pas deze week te beseffen dat sommige Fransen volgens zijn voorstel meer dan 100% van hun inkomsten zouden moeten afstaan aan de fiscus, aangezien er bovenop de 75% inkomensbelasting ook vermogensbelasting en sociale lasten betaald dienen te worden. Hij sprak zich daarom donderdag uit voor een belastingplafond van 85% van de totale inkomsten.

Tegenover de extra overheidsinkomsten staan nauwelijks besparingen. Een inkomensverlaging van 30% voor de president en zijn ministers doet het goed bij het publiek (Sarkozy verhoogde zijn eigen loon met meer dan 200% toen hij aan de macht kwam), maar een substantiële bijdrage aan een evenwichtige begroting is het niet.

François Mitterrand

De overheid zal onder Hollande wel her en der bezuinigen. Onder meer bij het leger zullen banen verdwijnen, maar daar staat tegenover dat er in het onderwijs in vijf jaar juist 60.000 nieuwe werknemers bij zullen komen. Hollande heeft beloofd dat het aantal ambtenaren onder zijn leiding niet zal stijgen, maar pinde zich niet vast op een verdere daling, zoals die is ingezet door Sarkozy.

Binnen en vooral buiten Frankrijk wordt gevreesd voor een herhaling van de machtsovername in 1981 van François Mitterrand, de eerste en vooralsnog enige linkse president van de Vijfde Republiek, het staatsbestel dat oud-verzetsheld Charles de Gaulle in 1958 creëerde.

'Geen rode golf'

Terwijl Ronald Reagan en Margaret Thatcher in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië begin jaren tachtig kozen voor een uitgesproken liberale koers, ging Mitterrand lijnrecht de andere kant op. Hij stelde een regering samen van socialisten en communisten, die besloot tot een groot aantal nationaliseringen van grote bedrijven en banken (waarop hijzelf later grotendeels zou terugkomen).

Het Franse minimumloon ging 10% omhoog, kinderbijslag en andere subsidies stegen met 25%, de pensioenleeftijd werd verlaagd naar 60 jaar, de werkweek ingeperkt tot 39 uur en Fransen mochten een vijfde week op vakantie. Gevolg was een snelle toename van het begrotingstekort en de staatsschuld en vier devaluaties van de franc binnen vijf jaar, om de concurrentiepositie van Frankrijk op peil te houden.

‘Ik verwacht ditmaal geen rode golf in mei, als Hollande wordt gekozen’, zegt directeur Xavier Timbeau van het Franse onderzoekscentrum voor economische conjunctuur (OFCE) in Parijs. ‘De houding was destijds: “wij zijn een soeverein land, we doen wat we willen”. Door de EU en de euro zijn er te veel externe beperkingen om een radicaal andere weg in te slaan, als Hollande dat al zou willen.’

Ongelijkheid in samenleving

De econoom denkt dat een deel van de voorstellen, zoals de belastingschijf van 75% die voor hooguit 3000 Fransen zal gelden, vooral dient om zoveel mogelijk extreemlinkse kiezers te overtuigen om in de beslissende tweede ronde op hem te stemmen. Het Front de Gauche, waarin de Franse communisten zijn opgegaan, kan volgens de peilingen in de eerste ronde rekenen op 10% van het electoraat.

Timbeau: ‘Bovendien laat Hollande zijn kiezers zien dat hij echt iets wil doen aan de toenemende ongelijkheid in de samenleving, terwijl Sarkozy wel veel heeft gesproken over het moraliseren van het kapitalisme, maar weinig actie heeft ondernemen. Sarkozy zag zich daardoor genoodzaakt op zijn beurt met het radicale voorstel te komen om fiscale vluchtelingen voortaan in Frankrijk te blijven belasten of hen de nationaliteit te ontnemen.’

Trotskistische bewegingen

Hollande (57) vertegenwoordigt binnen de PS een gematigd-linkse stroming. Hij is niet alleen afgestudeerd aan Sciences-Po (politicologie) en de ambtenarenschool ENA, maar ook aan de HEC, de prestigieuze businessschool van Parijs, waar veel toplieden uit het bedrijfsleven vandaan komen. Anders dan veel partijgenoten voelde hij zich in zijn jeugd nooit aangetrokken tot de toen nog invloedrijke trotskistische en maoïstische bewegingen in Frankrijk.

Hij heeft meermaals benadrukt dat hij net als Sarkozy het begrotingstekort (5,4% in 2011) volgend jaar wil terugbrengen naar 3% en een evenwicht wil bereiken aan het eind van zijn mandaat. Volgens critici gaat hij in zijn berekeningen echter uit van te hoge groeiverwachtingen: 0,5% dit jaar, 1,7% volgend jaar en daarna een stabiele groei tussen 2% en 2,5%.

'Zo dun als een sigarettenpapiertje'

Donderdag verklaarde Hollande dat de begrotingsobjectieven niet heilig zijn, als de groeivooruitzichten, dezelfde die Sarkozy hanteert, zouden tegenvallen. Timbeau: ‘Ik zou er geld op inzetten dat beide kandidaten hun begrotingsdoelstellingen niet kunnen waarmaken.’

De econoom Alain Cotta, emeritus-hoogleraar van de Université Paris-Dauphine en voorpleiter van de terugkeer naar de franc, denkt dat de economische programma’s van de belangrijkste twee kandidaten elkaar uiteindelijk weinig ontlopen. Cotta: ‘Het verschil tussen beide is zo dun als een sigarettenpapiertje.’

Bron: FD
 
Reageer als eerste op dit bericht!

Bel gratis met 0800 - 666 666 7 voor hulp met inloggen