Close menu
 
Favoriet Economie & Politiek

Hogere btw kan nekslag betekenen

  • Frank Gersdorf
Supermarkt
Colourbox

Het Catshuis broedt op een verhoging van de btw. De risico’s zijn groot: een verdere verlaging van de koopkracht en nog moeilijker tijden voor winkeliers, horeca en menig toeleverancier.

Een procent erbij. Misschien ligt de consument daar helemaal niet wakker van. Het leven wordt toch al duurder, kijk maar naar de prijs van benzine of diesel. Zijn de meesten na bijna vijf jaar crisis niet zo ver afgestompt dat het hen niet meer raakt als het Catshuis-beraad erop uitdraait dat de btw wordt opgetrokken en ze straks een beetje extra kwijt zijn voor hun boodschappen, vakantiereizen of diensten van de loodgieter?

Zorgen over de persoonlijke financiën

In het Haarlemse winkelende publiek wint een dame van middelbare leeftijd, onmiskenbaar behorend tot de gegoede burgerij, zich in ieder geval wel al op over de nakende verdere lastenverzwaring. ‘Ik zal beslist minder vaak uit eten gaan en eerder een theateravond of een film overslaan. Dat is nu toch al duidelijk. Ik kan mij niet langer alles veroorloven. Eens houdt het op. Misschien dat ik dit jaar ook maar geen nieuwe planten voor de voortuin koop.’

Een gepensioneerde heer die zijn twee shoppende kleindochters in de Barteljorisstraat begeleidt, schrikt er evenmin voor terug om de zorgen over de persoonlijke financiën kenbaar te maken, maar ook hij staat erop anoniem te blijven. ‘Ik weet werkelijk niet hoe dit verder moet. Ik kreeg onlangs te horen dat mijn pensioen omlaag kan gaan, moet hogere woonlasten betalen en krijg nu ook dit over mij heen. Toen ik nog werkte, had ik mijn inkomen tot op zekere hoogte nog zelf in de hand. Nu ik met pensioen ben, rest mij niets anders dan zien rond te komen met dat wat ik krijg. Ik moet echt op de uitgaven letten, wat lastig is, want je bent een zeker comfort gewend. Misschien moet ik mijn krantenabonnement maar opzeggen.’

‘Historisch laag’ consumentenvertrouwen

Ton Anbeek, directievoorzitter van de winkelketen Beter Bed (1200 vestigingen), is eveneens somber. Hij verwacht dat de krimp van de beddenmarkt van ruim 11% tot en met februari nog verder zal verergeren. Anbeek wijst op het ‘historisch lage’ consumentenvertrouwen in Nederland en waarschuwt het Catshuis-beraad: ‘Het lijkt ons op dit moment zeer onverstandig om over de rug van de consument via de btw de gaten van de overheid te dichten. Het zal tot nog verdere vraaguitval en dus, contraproductief, tot nog verder verlies van belastinginkomsten leiden.’

Bij anderen gaat een zekere gelatenheid gepaard met algemene onvrede. ‘Die btw-verhoging maakt mij niets uit’, zegt een veertiger die buiten een tatoeagewinkel in een zijstraatje een sigaret rookt. ‘Dat laat mij werkelijk koud. Ik kan toch al eigenlijk alles doen wat ik wil’, aldus de vrouw. ‘Maar ik ga de volgende keer niet meer op de VVD stemmen. Dat weet ik zeker. Ik vind het verschrikkelijk zoals ze in Den Haag de crisis aanpakken. Het ergste is dat wij geen enkele invloed hebben.’

'Maatregel levert meer op dan dat hij kost'

Een middenstander die een haring eet bij een viskraam op de Botermarkt zegt zijn bestedingsgedrag niet te zullen aanpassen als de btw-tarieven omhooggaan. ‘Ik ga echt niet voortaan naar Lidl. Dat procentje erbij merk je niet. Moet ik mij erover opwinden dat ik voor iets dat nu €5 kost straks een stuiver meer moet betalen? Dat is toch belachelijk.’ Maar stel dat het lage btw-tarief voor basisbehoeften als voedsel van nu 6% wordt afgeschaft en ook op 20% komt te liggen. ‘Dan hebben we een probleem. Dan ga ik wel naar Lidl.’

Voor een stafmedewerker van Albert Heijn, die na diensttijd buiten op het terras van de Haarlemse bierbrouwer Jopen in de kou een lentebok drinkt met twee collega’s en Jopen-directeur Lydian Zoetman, maakt één procentje extra persoonlijk evenmin iets uit. Hij juicht de maatregel zelfs toe. ‘Hij levert meer op dan dat hij kost.’ Het belang van de extra opbrengst voor de overheid weegt zwaarder dan het verlies aan koopkracht voor de burger, meent hij. Een hoger tarief, zoals bijvoorbeeld dat van 25% in Zweden, is volgens hem ook niet per definitie verkeerd. ‘In Zweden krijg je er ook veel voor terug, bijvoorbeeld gratis zorg, onderwijs en kinderopvang.’

Gevaarlijk voor kleine producenten

Zoetman maakt zich wel zorgen, niet persoonlijk maar zakelijk. Zij knikt instemmend als haar buurvrouw op het terras, franchisenemer Masha Vos van de nabijgelegen AH-winkel, uitlegt dat zij de btw-verhoging niet meteen geheel zal doorberekenen aan de klant, maar zal proberen te verhalen op toeleveranciers. Vos: ‘Doordat Albert Heijn een belangrijke marktspeler is, kunnen wij toeleveranciers vragen mee te werken.’ AH kan ook grote leveranciers als Unilever onder druk zetten, maar kleine, lokale producenten als Jopen Bier zijn kansloos. Zoetman: ‘Voor ons is dit veel gevaarlijker.’

De eventueel hogere btw verhalen op toeleveranciers is een weg die ook Rob Melger, eigenaar van Haarlems grootste en bekendste slijterij Melger’s Wijnen en Dranken, in de eerste plaats zal kiezen. Voor zijn klanten verandert er voorlopig niets. ‘Ik kan het mijn klanten niet aandoen hun pijn verder te vergroten. Ze moeten al zo de hand op de knip houden.’ Een bijkomend probleem is, zegt hij, dat een btw-verhoging met één procentpunt in de praktijk lastig is door te voeren. Bijna alle drank staat bij hem in de schappen voor een prijs die vijf cent onder een hele euro ligt. ‘Ik zou ineens voor een fles wijn bijvoorbeeld €14,20 moeten vragen. Dat gaat niet werken.’

Aanspreken toeleveranciers

Een straathoek verderop stuit Ed van der Rest, eigenaar van televisie- en wasmachinewinkel Elres, op hetzelfde technische probleem. ‘Ik snap het van die btw-verhoging. We kunnen er niet omheen en het maakt mij ook niets uit. Wij maken de wet ook niet, het is allemaal al beslist. Maar wat doe ik ermee in de winkel? Een prijsverhoging van 1% kan ik niet doorvoeren. Wel 10%.’ Ook Van der Rest gaat zijn toeleveranciers aanspreken, in de hoop dat zij bereid zijn te delen in de smart.

Maar Ted Serné, uitbater van eetcafé Parels aan de voet van de Grote of Sint-Bavokerk in Haarlem, weigert zijn toeleveranciers op te zadelen met de extra fiscale last. ‘Ik ken mijn vis- en vleesleveranciers. Ook zij zoeken naar hoe zij kunnen overleven. Hun marges staat net zo goed onder druk en ik wil niet dat zij omvallen. Zij berekenen mij de marge die zij nodig hebben.’ Een lichtpunt voor hem en andere horecaondernemers is dat lobbyvereniging Koninklijke Horeca Nederland, waar hij in het bestuur zit, gestaag vordert met het openbreken van het machtsblok van de grote brouwers.

Weinig speelruimte in de Horeca

Terné denkt een verhoging van het lage tarief met 2 procentpunt nog te kunnen doorberekenen aan de consument, maar als het lage tarief verdwijnt en alles met 20% wordt belast, zal een fiks aantal horecabedrijven het loodje leggen. ‘Mensen zullen dan thuis blijven. Ik weet niet zo goed waar de grens ligt. Uit eten is een luxe.’

De horecaondernemer benadrukt dat hij al weinig speelruimte heeft en dat als er een btw-verhoging komt, hij nog nadrukkelijker elk dubbeltje zal moeten omdraaien. ‘Ik moet dan nog scherper inkopen, of uitwijken naar goedkopere producten. En nog meer doen aan restverwerking.’ Zijn personeel draait nu al veel minder uren dan drie jaar geleden, toen Parels de deuren opende. ‘Wij hebben veel geleerd, zijn ervarener geworden en werken efficiënter.’

Eindjes aan elkaar knopen

Ook de eigenaresse van cadeauwinkel Zoet en Chique in het hart van het oude centrum van Haarlem moet op de centen letten, zeker na een mogelijke huurverhoging in mei. Ze gaat ook op maandag open, dus werkt dan zeven dagen per week, om de eindjes aan elkaar te kunnen blijven knopen.

De detaillist praat open over haar aanpak en problemen, die nog alleen maar groter worden als er een btw-verhoging komt, maar schrikt later van haar eigen uitlatingen en staat erop niet met haar naam in de krant te komen. Ze zegt dat als het lage btw-tarief met 2 procentpunt wordt opgetrokken, zij haar klanten niet méér gaat vragen voor de delicatessen in haar vitrine. Ze neemt dan genoegen met een iets lagere marge. Maar wordt het lage tarief afgeschaft, dan voert ze wel een prijsverhoging door. Die kan echter zo fors zijn, dat zij zich afvraagt of het nog wel zin heeft om die producten te blijven verkopen. ‘Dan vind ik het zo wel mooi geweest.’

Meer zwartwerkers

Harder werken doet ook Rob de Rek, eigenaar van interieurwinkel The Mill. ‘Een hogere btw maakt het nog moeilijker. Ik moet nu al alle trucs uit de kast halen. Ik ben er tegenwoordig altijd zelf, zorg voor goede adviezen en denk met de klant mee. Neem dit Portugese spiegeltje. Ik heb er haken aan bevestigd. Vroeger zou ik tegen de klant hebben gezegd: bekijk het even.’ Terloops wijst hij op een bijkomend gevaar van een hogere btw: meer zwartwerkers. ‘Ik kom net uit Portugal. Hoe vaak ik bij het uitvoeren van een klus daar niet het aanbod kreeg om de btw maar te laten zitten. Dit gaan wij beslist ook in Nederland krijgen.’

Detailhandel Nederland, de spreekbuis van de sector die met 760.000 medewerkers en een jaaromzet van zo’n €80 mrd een van de belangrijkste is in de Nederlandse economie, luidt de noodklok. Pieter Verhoog, secretaris sociale zaken, wijst op het gevaar van ‘het effect op het effect’: ‘De consument heeft al minder koopkracht door ingrepen in bijvoorbeeld de pensioenen, en is nu ook nog eens meer geld kwijt in de winkel.’ Hij pleit voor compensatie in de vorm van lagere arbeidskosten, maar beseft dat de regering ook haar bezuinigingsdoelstellingen moet behalen.

Ten koste van de winstmarge

Verhoog betwijfelt of veel winkeliers, als zij de extra lasten niet kunnen of willen doorberekenen aan hun klanten, erin zullen slagen de hogere btw te verhalen op hun toeleveranciers. Hij vreest dat dit vooral ten koste zal gaan van de winstmarge. ‘Ze zullen minder investeren en dat is een belangrijke achterliggende oorzaak van veel faillissementen.’

Bron: FD
 
Reageer als eerste op dit bericht!

Bel gratis met 0800 - 666 666 7 voor hulp met inloggen